Lög um skaðsemisábyrgð nr. 25/1991.

    Samkvæmt lögum um skaðsemisábyrgð bera framleiðendur og dreifingaraðilar skaðabótaábyrgð vegna tjóns sem hlýst á mönnum og munum af völdum skaðlegra eiginleika vöru við notkun hennar, neyslu og geymslu.  

    Til að skaðabótaábyrgð stofnist samkvæmt lögunum þurfa fjögur grundvallarskilyrði að vera fyrir hendi:  

    Í
     fyrsta lagi þarf
    tjónið að vera á mönnum eða munum þ.e. líkamstjón, missir framfæranda eða tjón á hlut ef hann er almennt notaður til einkanota enda hafi sá sem varð fyrir tjóni aðallega haft hlutinn til einkanota.  Þess má geta að það er ekki aðeins kaupandi sem getur átt bótarétt heldur hver sem verður fyrir tjóni. 

    Í öðru lagi þarf tjónið að vera rakið til vöru en með vöru er átt við hvers konar lausafé þar á meðal náttúrulegar afurðir, skip, flugvélar og dýr.  Lögin taka því ekki til tjóna sem rakin eru til fasteigna eða þjónustu.  Lögin taka ekki til skemmda á þeirri vöru sem haldin er ágalla og tjón hlaust af. 

    Í þiðja lagi þarf varan að vera haldin ágalla en með því er átt við að varan sé ekki eins örugg og með réttu mátti vænta með hliðsjón t.d. af því hvernig hún var boðin og kynnt, sanngjarnri eða eðlilegri notkun og hvenær henni var dreift.  Ekki er unnt að reisa bótakröfu á því einu að á markað hafi komið betri vara eftir að vöru sem tjóni olli var dreift.  Ef vara fullnægir ekki opinberum reglum um öryggi myndi hún almennt séð vera talin haldin ágalla.  Ef ekki er til að dreifa slíkum fyrirmælum verður að meta hverju sinni hvort hættan á að tjón hljótist af vörunni sé meiri en almennt mátti búast við um vöru af þeirri tegund og gerð sem um er að ræða.  Margir hlutir geta verið skaðlegir við einhverjar aðstæður en þar með er ekki sagt að þeir séu haldnir ágalla og má taka sem dæmi hnífur sem maður sker sig á og ofn sem maður brennir sig á.

    Í fjórða lagi þarf krafan að beinast gegn framleiðanda vörunnar, innflytjanda hennar eða þeim sem dreifði vörunni í atvinnuskyni.

    Framleiðandi ber ábyrgð án tillits til þess hvort tjón verður rakið til sakar.  Þetta á einnig við um dreifingaraðila ef framleiðandi og fyrri dreifingaraðilar bera bótaábyrgð á skaðsemistjóni.  Það er hins vegar tjónþola að sanna að tjón hafi orðið og hvert það sé og að tjónið verði rakið til ágalla.  Ef tjónþoli er meðvaldur að tjóni af ásetningi eða gáleysi er heimilt skv. lögunum að lækka eða fella niður bætur til hans. 

    Framleiðandi ber þó ekki ábyrgð samkvæmt lögunum ef viss atvik eru fyrir hendi eins og ef hann hefur ekki dreift þeirri vöru sem tjón hlaust af, framleiðslan eða dreifingin hafi ekki verið í atvinnuskyni, t.d. ber húsmóðir ekki skaðsemisábyrgð vegna matareitunar sem hlýst af heimibakaðri köku sem hún býður gestum upp á, eða ágalli vörunnar verður rakinn til ófrávíkjanlegra fyrirmæla hins opinbera.  Einnig losnar framleiðandi undan ábyrgð ef ekki var kleift að staðreyna að vara væri haldin ágalla með því að beita þeirri þekkingu sem til var þegar vöru var dreift, ef ætla má að ágalli sá er tjón varð rakið til hafi ekki verið fyrir hendi þegar hann dreifði vöru og framleiðandi einstaks hlutar sem notaður er til annarrar framleiðslu er ekki ábyrgur ef hann leiðir í ljós að ágallinn verður rakinn til gerðar hinnar fullunnu vöru eða fyrirmæla þess sem býr hana til.  Framleiðandi verður að sanna að eitthvert af framangreindum atvikum sé eða hafi verið fyrir hendi.

    Áður en tjón verður má ekki með samningi víkja frá ákvæðum laga þessara þannig að réttur tjónþola verði lakari en lögin kveða á um en hins vegar er heimilt að semja um betri rétt til handa tjónþola.  Eftir að tjón hefur orðið hafa aðilar fullt frelsi til að semja um kröfur.  Lögin takmarka eigi rétt tjónþola til bóta eftir almennum reglum um skaðabætur innan eða utan samninga eða samkvæmt reglum í öðrum lögum og getur það aukið tækifæri tjónþola til að fá bætur.

    Kröfur skv. lögum þessum fyrnast þremur árum eftir að tjónþoli fékk eða mátti fá vitneskju um tjón sitt, ágalla vörunnar og nafn og dvalarstað framleiðanda.  Ef krafa fyrnist ekki skv. framansögðu fellur hún niður 10 árum eftir að framleiðandi dreifði vörunni.  Þessar fyrningarreglur eiga einnig við um kröfur vegna skaðsemistjóns á grundvelli almennra skaðabótareglna.