Villandi vistvæn vottun

mánudagur, 24. apríl 2017 - 9:30

Neytendasamtökin hafa alla tíð haft horn í síðu vistvænnar vottunar sem sett var á fót með reglugerð árið 1998. Töldu samtökin að merkið væri villandi enda fremur óljóst hver væri munurinn á því og hefðbundinni framleiðslu. Þá litu samtökin það ekki síður alvarlegum augum að hin nýja vistvæna vottun gæti grafið undan lífrænni vottun sem um gilda ríkar kröfur og alþjóðlegir staðlar. Árið 2003 sendu Neytendasamtökin erindi til Samkeppnisstofnunar og fóru fram á að vistvæn vottun yrði bönnuð á þeirri forsendu að um væri að ræða villandi markaðssetningu. Samkeppnisstofnun taldi, eftir að hafa fengið umsagnir frá landbúnaðarráðuneytinu og umhverfisráðuneytinu, að merkingar vistvænna og lífrænna vara væru ólíkar og ekki væri sýnt fram á að neytendur rugluðust á þessum merkingum, hvað þá að þeir hefðu hlotið skaða af.
 
Ekkert eftirlit
Eftir því sem á leið kom í ljós að ekkert eftirlit var með því hvort framleiðendur stæðust þær kröfur sem þó voru gerðar. Þannig varð merkingin ekkert annað en grænþvottur en það hugtak er notað yfir merkingar eða staðhæfingar sem gefa í skyn að vara sé umhverfisvænni en raunin er. Reglugerðin var loks felld úr gildi árið 2015 en framleiðendur héldu áfram að nota merkið, svo sem Brúnegg sem stóðst ekki einu sinni kröfur um hefðbundna framleiðslu. Ennþá má sjá nokkrar tegundir íslensks grænmetis og kartöflur merkt sem vistvænt. Neytendasamtökin hafa sent erindi á Neytendastofu því þau telja að það standist ekki lög að seljendur noti vottun sem engar reglur gilda um og ekkert eftirlit er með.
 
Neytendur þekktu ekki muninn
Samkvæmt könnun sem Neytendasamtökin létu gera árið 2004 töldu 63% aðspurðra sig þekkja muninn á vistvænni og lífrænni vottun. Þegar þeir sem töldu sig þekkja muninn voru spurðir nánar út í það í hverju hann fælist kom í ljós að 20% vissu það ekki og 7% neituðu að svara. Flestir sem gátu tilgreint muninn höfðu þekkingu á lífrænni ræktun, svo sem að framleiðslan fylgdi strangari kröfum varðandi áburð og varnarefni, en fæstir gátu útskýrt hvort það væri munur á lífrænni og vistvænni ræktun. Töldu Neytendasamtökin sig þarna hafa fengið sönnun fyrir því að vistvæna hugtakið væri villandi.